Chủ trương hạn chế xây dựng nhà cao tầng trong khu trung tâm của chính quyền TPHCM đã có từ năm 2005. Tuy nhiên, số lượng cao ốc tại khu vực này trong thời gian qua vẫn tiếp tục tăng nhanh.

Vì vậy, trong nghị quyết mới thông qua, HĐND TPHCM đã yêu cầu: “Quản lý và cấp phép xây dựng nhà cao tầng trong khu trung tâm phải hết sức cân nhắc theo hướng hạn chế tối đa...”. Thế nhưng, vấn đề là, hạn chế bằng cách nào?
Từng cấm, hạn chế, nhưng...

Không phải đến bây giờ, khi nhiều đại biểu HĐND giật mình và lên án các cao ốc trong khu trung tâm TPHCM là thủ phạm gây kẹt xe, các cơ quan quản lý đô thị mới nhận thấy “sức nặng” của cao ốc đè lên hệ thống hạ tầng kỹ thuật mong manh tại đây.

Thực tế, từ đầu những năm 2000, trước làn sóng của giới đầu tư đổ xô vào khu trung tâm xây dựng cao ốc, năm 2005 chính quyền TPHCM đã tạm ngưng cấp phép để chờ cuộc thi thiết kế đô thị khu trung tâm, tính toán lại sức chịu đựng của hạ tầng, cảnh quan...

Thế nhưng, sau gần hai năm ngưng cấp phép, hàng trăm hồ sơ xin đầu tư cao ốc vào khu trung tâm đã chất chồng tại Sở Quy hoạch kiến trúc TPHCM, theo ông Nguyễn Trọng Hòa, giám đốc sở lúc đó. Nhà đầu tư không thể ngồi chờ cuộc thi thiết kế đô thị khu trung tâm, trong khi, nói như ông Hòa, “thành phố cũng không muốn bỏ lỡ cơ hội thu hút đầu tư”. Vì vậy, trước khi diễn ra cuộc thi thiết kế đô thị, để đáp ứng nhu cầu đầu tư, năm 2007, TPHCM đã quy hoạch 20 ô phố (50 héc ta) trong khu trung tâm cho xây cao ốc.

Cứ tưởng 20 ô phố đó sẽ giải được bài toán về cao ốc văn phòng, khách sạn cao cấp, trung tâm thương mại... cho khu trung tâm - trước yêu cầu phát triển nền kinh tế của thành phố. Thế nhưng, mãi đến bây giờ vẫn chưa có cao ốc nào được xây dựng trên các ô phố đã được quy hoạch.

Trong khi đó, tại cuộc họp HĐND thành phố vừa qua, giám đốc Sở Xây dựng TPHCM Nguyễn Tấn Bền cho biết, từ năm 2008 đến nay, đã cấp phép cho 104 dự án cao ốc, trong đó có 71 công trình nằm ở lõi trung tâm.

Theo một chuyên viên của UBND TPHCM, quy hoạch xây dựng cao ốc tại 20 ô phố trong khu trung tâm chưa thực hiện được vì tiêu chí chọn nhà đầu tư khá khắt khe (đấu thầu, hạn chế tối đa căn hộ cho thuê...). Vì vậy, sau khi ý tưởng thiết kế đô thị khu trung tâm được duyệt vào đầu năm 2008, nhiều nhà đầu tư đã tự tìm các vị trí ngoài 20 ô phố nói trên để xây cao ốc. Tất nhiên, các dự án cao ốc được cấp phép đều có thẩm định của Hội đồng kiến trúc thành phố và dựa trên cơ sở ý tưởng thiết kế đô thị khu trung tâm, theo ông Trần Chí Dũng, Giám đốc Sở Quy hoạch kiến trúc.

Thế nhưng, việc cấp quá nhiều giấy phép xây dựng cao ốc trong khu trung tâm - khi chưa có một đồ án thiết kế đô thị khu trung tâm chi tiết, khoa học và rõ ràng - đã, đang và sẽ trở thành gánh nặng thật sự cho hạ tầng của khu vực này.

Thật vậy, khi diện tích sàn xây dựng tăng lên, số người tập trung vào khu trung tâm, mật độ giao thông, khối lượng điện nước cung cấp... tất cả đều tăng theo. Vì vậy, nhiều chuyên gia về quy hoạch tỏ ra lo ngại trước thực trạng hạ tầng kỹ thuật khu trung tâm ngày càng xấu đi, nhất là về giao thông.

Ông Larence Vilson, chuyên gia về các vấn đề đô thị (Úc), đặt câu hỏi: “Thành phố sẽ giải quyết thực trạng đường không đủ cho phương tiện giao thông như thế nào?” Còn GS. Volker Martin, Khoa Quy hoạch đô thị và Thiết kế không gian, trường Đại học Công nghệ Brandenburg, Cottbus (Đức) thì cho rằng, giao thông là một vấn đề lớn ở khu trung tâm vì chi phí đầu tư cho nó quá lớn.